Αλήθεια, ποιος είναι ο μεγαλύτερος φόβος ενός επενδυτή;
Αν ρωτάς εμένα, από όλα όσα έχω δει τα τελευταία χρόνια, δεν είναι ούτε οι χαμηλές αποδόσεις, ούτε μια κακή χρονιά, ούτε καν το να τα πάει χειρότερα από τους φίλους του. Που μεταξύ μας, ναι, κι αυτό πονάει.
Ο μεγαλύτερος φόβος είναι άλλος: να πάρει επιτέλους την απόφαση να επενδύσει… και αμέσως μετά η αγορά να καταρρεύσει.
Να βάλει τα χρήματά του στην αγορά και την επόμενη εβδομάδα, τον επόμενο μήνα ή τον επόμενο χρόνο να δει την αξία τους να πέφτει στο μισό. Δηλαδή όχι απλώς να μη βγάλει λεφτά, αλλά να χάσει και αυτά που ήδη είχε.
Και ξέρεις κάτι; Αυτό δεν είναι καθόλου παράλογο. Το ακριβώς αντίθετο μάλιστα.
Ο νομπελίστας Daniel Kahneman, μέσα από το έργο του στα συμπεριφορικά οικονομικά, ανέδειξε μία από τις πιο ισχυρές ψυχολογικές τάσεις του ανθρώπου: το loss aversion, ή αλλιώς στα ελληνικά, την αποστροφή της απώλειας.
Με απλά λόγια; Ο πόνος που νιώθεις όταν χάνεις κάτι είναι πολύ μεγαλύτερος από τη χαρά που νιώθεις όταν κερδίζεις το ίδιο ακριβώς πράγμα.
Θα σε πονέσει πολύ περισσότερο να χάσεις ένα 100άρικο απ’ όσο θα σε χαροποιήσει να βρεις ένα 100άρικο στον δρόμο.
Αυτός είναι και ένας από τους βασικούς λόγους που τόσοι επενδυτές προτιμούν τη στρατηγική του DCA αντί να επενδύσουν όλο το ποσό με τη μία, παρόλο που ιστορικά το lump sum έχει καταφέρει καλύτερες αποδόσεις σε βάθος χρόνου.
Δεν είναι απαραίτητα επειδή είναι πιο “σωστό”. Είναι επειδή ψυχολογικά είναι πιο εύκολο.
Και είναι απολύτως λογικό.
AETF – Το ελληνικό ETF
Το σημερινό άρθρο είναι ευγενική χορηγία του AETF – το μοναδικό ελληνικό ETF που διαπραγματεύεται στο Χρηματιστήριο Αθηνών.
Το AETF, με μία αγορά, σου δίνει έκθεση στις 25 μεγαλύτερες σε κεφαλαιοποίηση εισηγμένες εταιρίες της χώρας με χαρακτηριστικά παραδείγματα την Eurobank, την Coca Cola, την Εθνική Τράπεζα, την Alpha, τον ΟΠΑΠ και τα JUMBO.
Δημιουργήθηκε το 2008, διαχειριστής είναι η Alpha Asset Management, έχει έδρα την Ελλάδα οπότε υπάγεται στο φορολογικό καθεστώς ΟΣΕΚΑ — πράγμα που σημαίνει μηδενική φορολογία σε επίπεδο ETF.
Χαρακτηριστικά AETF
📅 Δημιουργία: Ιανουάριος 2008
🇬🇷 Χώρα: Ελλάδα
🏢 Διαχειριστής: Alpha Asset Management
🔒 Θεματοφύλακας: Alpha Bank Α.Ε.
📊 Δείκτης που ακολουθεί: FTSE Athex Large Cap
🎯 Στρατηγική: Full Replication
⚖️ Στάθμιση: Market weight
🫴🏻 Shares lending: Ναι, προσφέροντας επιτόκιο
💰 Μερισματική πολιτική: Αυτόματη επανεπένδυση (accumulating)
💱 Νόμισμα: €
🇪🇺 UCITS: ✅
💸 Κόστος (TER): 0.77% στις 02.25.
🗂️ AUM: €69.98 εκατ. στις 03.26.
ℹ️ More info: KID/PRIIPs – FactSheet (03.26.) – Ιστοσελίδα
✅ Διαθέσιμο σε: DEGIRO (GR), Freedom24 και ελληνικές χρηματιστηριακές
*Οι επενδύσεις εμπεριέχουν κίνδυνο
Εάν θέλεις να μάθεις περισσότερα; Ρίξε μια ματιά στο παρακάτω YouTube video ή διάβασε τον ύπερ-αναλυτικό οδηγό που έχω γράψει σχετικά με το Alpha ETF →
Πόσο εύκολα θα άντεχες ένα -83%;
Ας πάμε τώρα στο πραγματικό ζουμί.
Μιας και μιλάμε για πτώσεις, πόσο εύκολα θα άντεχες μια πτώση της τάξεως του 83% στο χαρτοφυλάκιό σου;
Και όχι, δεν μιλάμε θεωρητικά. Περίπου τόσο έπεσε ο S&P 500 κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης μετά το κραχ του 1929.
Όσο “σκληρόπετσος” κι αν πιστεύεις ότι είσαι, για να αντέξεις κάτι τέτοιο χρειάζεται όχι απλώς γερό στομάχι, αλλά σχεδόν υπεράνθρωπη ψυχραιμία.
Και εδώ γεννιέται ένα πολύ ενδιαφέρον ερώτημα:
Τι θα έλεγες αν υπήρχε μια στρατηγική που, θυσιάζοντας ένα μικρό μέρος της απόδοσης, κατάφερνε ιστορικά να μειώσει τέτοιες πτώσεις περίπου στο μισό;
Όχι μόνο στο 1929, αλλά και σε περιόδους όπως το dot-com crash και η κρίση του 2008.
Υπάρχει πράγματι μια τέτοια προσέγγιση και τα ιστορικά δεδομένα της είναι εντυπωσιακά. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι “η σωστή” ή ότι πρέπει να την ακολουθήσεις. Αξίζει όμως να τη δούμε.
Όπως πάντα, να θυμίσω: το ότι θα μιλήσω για την συγκεκριμένη στρατηγική, ΔΕΝ σημαίνει ότι την προτείνω. Και, για να είμαι ειλικρινής, δεν την ακολουθώ ούτε και εγώ. Όσα διαβάζεις εδώ είναι προσωπικές απόψεις για ενημέρωση, ψυχαγωγία, άντε και εκπαίδευση – όχι επενδυτική συμβουλή. Είμαι και εγώ, ένας ακόμα τύπος στο internet…
Εάν είσαι του video, μπορείς να το δεις στο Youtube…
Τι είναι η στρατηγική 12-Month SMA Trend Following;
Η στρατηγική ονομάζεται 12-Month SMA Trend Following.
Το όνομα μπορεί να ακούγεται σαν κάτι βγαλμένο από κόσμο τεχνικής ανάλυσης και trading gurus, αλλά η βασική ιδέα της είναι πολύ πιο απλή απ’ όσο φαντάζεσαι.
Το SMA σημαίνει Simple Moving Average, δηλαδή Απλός Κινητός Μέσος Όρος.
Στην περίπτωση του 12μηνου SMA, παίρνουμε τις τελευταίες 12 μηνιαίες τιμές ενός asset, τις αθροίζουμε και τις διαιρούμε με το 12.
Αυτός ο αριθμός λειτουργεί σαν μια πιο “εξομαλυμένη” εκδοχή της πορείας της τιμής.
Με πιο πρακτικά λόγια:
- όταν η τιμή του δείκτη βρίσκεται πάνω από τον 12μηνο κινητό μέσο όρο, η στρατηγική θεωρεί ότι η τάση είναι ανοδική και παραμένεις επενδεδυμένος,
- όταν η τιμή πέσει κάτω από τον 12μηνο κινητό μέσο όρο, η στρατηγική θεωρεί ότι η τάση έχει γυρίσει καθοδικά και βγαίνεις προσωρινά από την αγορά.
Δεν προσπαθεί δηλαδή να προβλέψει κορυφές και πάτους. Δεν προσπαθεί να μαντέψει το μέλλον.
Αυτό που λέει είναι ότι όταν η μακροπρόθεσμη τάση είναι ανοδική, πρέπει να είσαι επενδεδυμένος. Όταν γίνεται καθοδική, πρέπει να βγαίνει από την αγορά.
Η λογική πίσω από το trend following
Αν έχεις ακούσει ποτέ κάποιον trader να μιλάει για τον “νούμερο ένα κανόνα”, πολύ πιθανό είναι να σου είπε κάτι σαν το γνωστό:
“Follow the trend.”
Όταν μια αγορά ανεβαίνει, δεν την κοντράρεις. Όταν μια αγορά πέφτει, δεν προσπαθείς να πιάσεις “το μαχαίρι που πέφτει”.
Αυτό ακριβώς προσπαθεί να κάνει και αυτή η στρατηγική, αλλά με έναν πολύ πιο αργό, μηχανικό και πειθαρχημένο τρόπο.
Ο στόχος της είναι απλός:
Να συμμετέχεις στις μεγάλες, μακροχρόνιες ανόδους της αγοράς, αλλά να αποφεύγεις μέρος των μεγάλων και παρατεταμένων πτώσεων.
Στο πιο απλό της στήσιμο, η στρατηγική χρειάζεται μόνο δύο “δομικά υλικά”:
- ένα μετοχικό ETF ή έναν ευρύ δείκτη, όπως ο S&P 500,
- και ένα συντηρητικό “parking spot” για τα χρήματα όταν η τάση γίνεται αρνητική, όπως έντοκα γραμμάτια ΗΠΑ ή κάποιο Money Market Fund.
Το πιο ενδιαφέρον; Θεωρητικά, το “σήμα” χρειάζεται να το ελέγχεις μία φορά τον μήνα.
Πώς τα πήγε ιστορικά απέναντι στο buy and hold
Ας δούμε τώρα το σημαντικότερο κομμάτι: τα ιστορικά αποτελέσματα.
Σύμφωνα με τα δεδομένα που εξετάζουμε εδώ, συγκρίνονται δύο προσεγγίσεις από το 1926 έως το 2025:
- Buy and hold – επενδύεις και δεν κάνεις τίποτα.
- 12-Month SMA Trend Following – μένεις μέσα όταν η τιμή είναι πάνω από τον 12μηνο κινητό μέσο όρο και βγαίνεις όταν περνάει κάτω από αυτόν.
Η σύγκριση γίνεται σε τέσσερα επίπεδα:
- απόδοση,
- μεταβλητότητα,
- Sharpe ratio,
- μέγιστη πτώση (max drawdown).
1) Απόδοση
Στην καθαρή απόδοση, το buy and hold βγαίνει οριακά μπροστά.
Σε βάθος 100 ετών, πέτυχε περίπου 9,9% γεωμετρική μέση ετήσια απόδοση, έναντι περίπου 9,5% της στρατηγικής SMA.
Η διαφορά φαίνεται μικρή, αλλά σε τόσο μεγάλο χρονικό ορίζοντα γίνεται αισθητή. Με άλλα λόγια, η προστασία από μεγάλες πτώσεις είχε ένα τίμημα: λίγο χαμηλότερη τελική απόδοση.
2) Μεταβλητότητα
Εδώ όμως η εικόνα αλλάζει αισθητά.
Το buy and hold παρουσίασε μεταβλητότητα περίπου 18,2%, ενώ η SMA στρατηγική βρέθηκε αισθητά χαμηλότερα, γύρω στο 12,4%.
Με απλά λόγια, η δεύτερη στρατηγική σε πήγε σχεδόν στο ίδιο σημείο, αλλά μέσω μιας πολύ πιο ήρεμης διαδρομής.
3) Sharpe ratio
Το Sharpe ratio μετρά την απόδοση σε σχέση με το ρίσκο που ανέλαβες.
Εδώ το buy and hold κινήθηκε περίπου στο 0,37, ενώ η στρατηγική 12-month SMA στο 0,51.
Αυτό σημαίνει ότι, ιστορικά, η στρατηγική trend following προσέφερε καλύτερη ανταμοιβή ανά μονάδα ρίσκου.
4) Μέγιστη πτώση (Max Drawdown)
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο.
Στο buy and hold, η μέγιστη πτώση έφτασε περίπου το -83%.
Στη στρατηγική 12-month SMA, η μέγιστη πτώση περιορίστηκε περίπου στο -45%.
Και αν κοιτάξουμε συγκεκριμένες κρίσεις, όπως το dot-com crash και το 2008, η διαφορά φαίνεται ακόμη πιο καθαρά:
- όταν ο δείκτης έχανε περίπου 45% και 55% αντίστοιχα,
- η στρατηγική SMA φαίνεται να περιόριζε τις απώλειες κάπου κοντά στο 10%–20%.
Άρα βρήκαμε τη “μαγική” στρατηγική;
Όχι.
Και εδώ είναι το σημείο που μάλλον θα σε απογοητεύσω λίγο.
Καμία στρατηγική δεν είναι πανάκεια. Δεν υπάρχει αυτό το ένα “μυστικό” που, αν το βρεις, θα έχεις σίγουρα το καλύτερο αποτέλεσμα. Ούτε η συγκεκριμένη στρατηγική, ούτε το DCA, ούτε το value averaging, ούτε καν το κλασικό buy and hold.
Όσο περισσότερο ρωτάμε την ερώτηση “ποια είναι η καλύτερη στρατηγική;”, τόσο περισσότεροι άνθρωποι θα εμφανίζονται με έτοιμες απαντήσεις.
Και τόσο πιο ξεκάθαρο γίνεται ότι, μάλλον, δεν υπάρχει μία και μοναδική καλύτερη στρατηγική.
Το να κοιτάς το παρελθόν, να βρίσκεις μοτίβα και μετά να δημιουργείς ένα σύστημα που φαίνεται να τα εκμεταλλεύεται, δεν σημαίνει αυτόματα ότι αυτό το σύστημα θα συνεχίσει να δουλεύει το ίδιο καλά και στο μέλλον.
Αν ρίξεις αρκετά νομίσματα, κάποιο από αυτά κάποια στιγμή θα φέρει 15 φορές συνεχόμενα κορώνα.
Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να χτίσεις ολόκληρη επενδυτική φιλοσοφία πάνω στην κορώνα;
Μάλλον όχι.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι “ποια είναι καλύτερη”, αλλά “τι είσαι διατεθειμένος να θυσιάσεις”
Αν θέλω να το πω όσο πιο καθαρά γίνεται, οι δύο στρατηγικές ουσιαστικά απαντούν σε διαφορετικές προτεραιότητες.
Το buy and hold λέει:
“Θέλω τη μέγιστη δυνατή έκθεση στην αγορά. Αποδέχομαι ότι μαζί με τις υψηλότερες πιθανές αποδόσεις θα έρθει και η μεγαλύτερη δυνατή μεταβλητότητα.”
Η στρατηγική 12-month SMA λέει:
“Είμαι διατεθειμένος να θυσιάσω ένα μικρό μέρος της απόδοσης, αν αυτό σημαίνει ότι θα περιορίσω τις πολύ ακραίες πτώσεις.”
Οπότε το ερώτημα δεν είναι μόνο μαθηματικό.
Είναι και βαθιά προσωπικό.
Τι σε αγχώνει περισσότερο ως επενδυτή;
Να χάσεις λίγη απόδοση ή να ζήσεις μια καταστροφή τύπου -50%, -60%, -80%;
Γιατί προσωπικά δεν θα την ακολουθούσα
Αν με ρωτάς προσωπικά, εγώ μάλλον θα την προσπερνούσα.
Όχι επειδή είναι “κακή”. Κάθε άλλο.
Απλώς στο δικό μου μυαλό, οι επενδύσεις είναι κάτι απλό, κάτι αργό και κάτι βαρετό. Θέλω να βρίσκω assets που καταλαβαίνω, να αντιλαμβάνομαι πώς λειτουργούν και να τα κρατάω για πολλά χρόνια χωρίς να μπλέκω με σήματα, εισόδους, εξόδους και επανατοποθετήσεις.
Και ναι, το ειρωνικό είναι ότι σαν προφίλ επενδυτή μοιάζω αρκετά με κάποιον που θεωρητικά θα εκτιμούσε πολύ μια στρατηγική που περιορίζει τις πτώσεις.
Παρόλα αυτά, για το βασικό μου χαρτοφυλάκιο, προτιμώ να μην μπλέκω με τέτοιου τύπου μηχανισμούς.
Γιατί;
1) Υπάρχουν τριβές στην πράξη
Μια τέτοια στρατηγική σε βάζει και σε βγάζει από την αγορά.
Αυτό σημαίνει:
- περισσότερες συναλλαγές,
- περισσότερες πιθανές προμήθειες,
- περισσότερη γραφειοκρατία,
- περισσότερη ανάγκη για καταγραφή κινήσεων και φορολογικής παρακολούθησης.
Ακόμα και όταν οι φόροι δεν είναι καταστροφικοί, η διαχειριστική πολυπλοκότητα αυξάνεται.
2) Μπορεί να σε μπερδέψει σε πλάγιες αγορές
Αν η αγορά κινείται χωρίς ξεκάθαρη κατεύθυνση, ανεβοκατεβαίνοντας γύρω από τον κινητό μέσο όρο, τότε η στρατηγική μπορεί να σε αναγκάζει να μπαίνεις και να βγαίνεις συνεχώς.
Αυτό λέγεται συχνά whipsaw και είναι ένα από τα βασικά προβλήματα τέτοιων συστημάτων.
3) Δεν ανταποκρίνεται πάντα καλά σε γρήγορα crash και εξίσου γρήγορες ανακάμψεις
Για παράδειγμα, στο crash του COVID το 2020, η αγορά κατέρρευσε και ανέκαμψε με εξαιρετικά γρήγορο ρυθμό.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, μια αργή στρατηγική trend following μπορεί να βγει αφού έχει πέσει ήδη η αγορά και να ξαναμπεί αφού έχει ήδη ανακάμψει σημαντικά.
Με άλλα λόγια, είναι πιο αποτελεσματική όταν οι πτώσεις είναι αργές και παρατεταμένες, όχι όταν είναι βίαιες αλλά σύντομες.
Και επειδή — δυστυχώς — δεν διαθέτω μαντικές ικανότητες για να ξέρω αν το επόμενο μεγάλο crash θα μοιάζει περισσότερο με το 1929 ή με το 2020, συνεχίζω να προτιμώ το κλασικό:
time in the market > timing the market
Συμπέρασμα
Η στρατηγική 12-Month SMA Trend Following είναι μια ενδιαφέρουσα υπενθύμιση ότι στον κόσμο των επενδύσεων δεν υπάρχει μόνο το ερώτημα “πόσο θα κερδίσω;”, αλλά και το “πόσο πόνο μπορώ να αντέξω μέχρι να κερδίσω;”
Ιστορικά, φαίνεται πως κατάφερε να περιορίσει σημαντικά τις μεγάλες πτώσεις, θυσιάζοντας ένα μικρό μέρος της τελικής απόδοσης.
Αυτό όμως δεν την κάνει αυτόματα καλύτερη για όλους.
Για κάποιους επενδυτές, το τίμημα της μεγάλης μεταβλητότητας είναι αποδεκτό.
Για άλλους, η ψυχολογική ηρεμία αξίζει περισσότερο από λίγες επιπλέον μονάδες απόδοσης.
Το σημαντικό δεν είναι να βρεις τη στρατηγική που φαίνεται καλύτερη σε ένα backtest.
Το σημαντικό είναι να βρεις τη στρατηγική που θα μπορέσεις όντως να ακολουθήσεις όταν τα πράγματα γίνουν άσχημα.
Γιατί εκεί κρίνεται ο επενδυτής.
Όχι στα ωραία χρόνια.
Στα δύσκολα.
