Πόσο κοστίζουν πραγματικά τα ETFs; (Δεν είναι μόνο το TER)

Υπάρχει κάτι αρκετά αντιφατικό στις επενδύσεις.

Όσο πιο πολύπλοκη κάνεις μια στρατηγική, τόσο πιο πολύ ρισκάρεις και να την χαλάσεις.

Όσο πιο πολύ χρόνο δίνεις στο να την παραμετροποιείς και να την πειράζεις συνέχεια, τόσο πιο πιθανό είναι να της κάνεις κακό… παρά καλό.

Και όσο πιο ακριβή καταλήξει να είναι… τόσο χειρότερη θα είναι και η τελική της απόδοση.

Κατά κάποιο τρόπο, ισχύει το ανάποδο από την πραγματική ζωή. Στον έξω κόσμο, συνήθως, το ακριβότερο σημαίνει και καλύτερο, ποιοτικότερο αλλά και πιο προσεγμένο.

Κοινώς, ό,τι πληρώνεις… παίρνεις! Εδώ, ό,τι αποφύγεις να πληρώσεις… θα το κρατήσεις σε απόδοση. 

Δεν είναι τυχαίο πως η μοναδική alpha απέναντι στην αγορά – δηλαδή ένα από τα ελάχιστα πραγματικα πλεονεκτήματα ενός μακροχρόνιου επενδυτή – είναι οι χαμηλές προμήθειες.

Σε αυτό το άρθρο θα δούμε τι είναι το TER, τι περιλαμβάνει, τι δεν περιλαμβάνει, ποια είναι τα εμφανή και τα κρυφά κόστη ενός ETF και γιατί το tracking difference είναι συχνά πιο χρήσιμο από όσο νομίζεις.

Εάν δεν θες να διαβάσεις το άρθρο, εναλλακτικά, μπορείς να δεις το video στο Youtube:

Σε αυτό το άρθρο θα διαβάσεις

• Τι είναι το TER
• Πώς σε χρεώνει στην πράξη
• Τι περιλαμβάνει και τι αφήνει απ’ έξω
• Ποιο είναι το συνολικό κόστος κατοχής ενός ETF
• Ποια είναι τα «κρυφά» κόστη
• Τι είναι το tracking difference
• Γιατί το χαμηλότερο TER δεν σημαίνει πάντα και καλύτερο ETF

---

Χορηγός: AETF – Το ελληνικό ETF

Το σημερινό άρθρο είναι ευγενική χορηγία του AETF – το μοναδικό ελληνικό ETF που διαπραγματεύεται στο Χρηματιστήριο Αθηνών.

Το AETF, με μία αγορά, σου δίνει έκθεση στις 25 μεγαλύτερες σε κεφαλαιοποίηση εισηγμένες εταιρίες της χώρας με χαρακτηριστικά παραδείγματα την Eurobank, την Coca Cola, την Εθνική Τράπεζα, την Alpha, τον ΟΠΑΠ και τα JUMBO.

Δημιουργήθηκε το 2008, διαχειριστής είναι η Alpha Asset Management, έχει έδρα την Ελλάδα οπότε υπάγεται στο φορολογικό καθεστώς ΟΣΕΚΑ — πράγμα που σημαίνει μηδενική φορολογία σε επίπεδο ETF.

Χαρακτηριστικά AETF
📅 Δημιουργία: Ιανουάριος 2008
🇬🇷 Χώρα: Ελλάδα
🏢 Διαχειριστής: Alpha Asset Management
🔒 Θεματοφύλακας: Alpha Bank Α.Ε.

📊 Δείκτης που ακολουθεί: FTSE Athex Large Cap
🎯 Στρατηγική: Full Replication
⚖️ Στάθμιση: Market weight
🫴🏻 Shares lending: Ναι, προσφέροντας επιτόκιο
💰 Μερισματική πολιτική: Αυτόματη επανεπένδυση (accumulating)
💱 Νόμισμα: €
🇪🇺 UCITS: ✅
💸 Κόστος (TER): 0.77% στις 02.25.
🗂️ AUM: €69.98 εκατ. στις 03.26.

ℹ️ More info: KID/PRIIPs – FactSheet (03.26.) – Ιστοσελίδα
✅ Διαθέσιμο σε: DEGIRO (GR), Freedom24 και ελληνικές χρηματιστηριακές
*Οι επενδύσεις εμπεριέχουν κίνδυνο

Εάν θέλεις να μάθεις περισσότερα; Ρίξε μια ματιά στο παρακάτω YouTube video ή διάβασε τον ύπερ-αναλυτικό οδηγό που έχω γράψει σχετικά με το Alpha ETF →

---

Το κόστος των ETFs

Λίγο πολύ, εδώ μέσα, όλοι μας ψιλο-γνωρίζουμε τι είναι τα ETFs.

Πόσοι όμως ξέρουμε τι πραγματικά μας κοστίζουν;

Και για να το τεστάρεις, δοκίμασε να ρωτήσεις κάποιον ποιο είναι το πραγματικό κόστος του να έχεις ETFs στο χαρτοφυλάκιό σου.

Είμαι σίγουρος πως θα πάρεις μία από τρεις απαντήσεις:

1. Εάν είναι αρχάριος θα σου πει ότι ουσιαστικά δεν υπάρχει κάποιο ιδιαίτερο κόστος. Τα αγοράζεις, τα κρατάς και τέλος. Το πολύ πολύ να σου αναφέρει την προμήθεια αγοράς από την πλατφόρμα.
2. Εάν είναι πιο σχετικός θα σου πει ότι, εκτός από τις προμήθειες συναλλαγών, υπάρχει και το λεγόμενο TER, δηλαδή ένα ετήσιο κόστος διαχείρισης.
3. Εάν είναι αρκετά ψαγμένος, ίσως σου πει ότι το θέμα δεν είναι μόνο το TER, αλλά το συνολικό κόστος κατοχής, το λεγόμενο Total Cost of Ownership.

Τι είναι το TER;

Το TER (Total Expense Ratio), το οποίο συχνά θα το συναντήσεις και ως ongoing charges, είναι το βασικό ετήσιο λειτουργικό κόστος ενός ETF που επιβαρύνει τον επενδυτή.

Με απλά λόγια, είναι ο πιο τυποποιημένος τρόπος να συγκρίνεις το κόστος ανάμεσα σε διαφορετικά ETFs. Είναι ένα κοινό μέτρο που σε βοηθά να βάλεις δύο προϊόντα δίπλα-δίπλα και να δεις ποιο είναι φθηνότερο στη διαχείριση.

Είναι πολύ εύκολο να το βρεις:

• με ένα απλό Google search “[ETF name] + TER”
• σε πλατφόρμες όπως το justETF
• απευθείας στα επίσημα έγγραφα του fund, όπως factsheet και KID.

Πώς χρεώνεται το TER;

Εδώ υπάρχει ένα σημείο που αρκετός κόσμος δεν καταλαβαίνει σωστά – το TER ΔΕΝ είναι ξεχωριστή χρέωση

Αν ένα ETF έχει TER 0,20%, αυτό δεν σημαίνει ότι στο τέλος του χρόνου θα εμφανιστεί μια ξεχωριστή χρέωση στον broker σου και θα δεις ξαφνικά το ποσό να αφαιρείται από τον λογαριασμό σου.

Το κόστος αυτό ενσωματώνεται σταδιακά, συνήθως σε καθημερινή βάση, μέσα στην καθαρή αξία του fund, δηλαδή στο NAV (Net Asset Value). Με απλά λόγια, δεν το βλέπεις σαν ξεχωριστό «χαράτσι», αλλά σαν μια μικρή συνεχόμενη τριβή στην απόδοση.

Αν έχεις επενδύσει 10.000 ευρώ σε ένα ETF με TER 0,20%, μιλάμε χοντρικά για περίπου 20 ευρώ τον χρόνο.

Τι περιλαμβάνει και πως υπολογίζεται το TER;

Το TER περιλαμβάνει τα βασικά ετήσια λειτουργικά έξοδα που είναι απαραίτητα για να συνεχίσει να λειτουργεί το ETF κανονικά. Αυτά είναι:

• management fees: Πρόκειται για τα κόστη διαχείρισης και λειτουργίας που αναλαμβάνει ο πάροχος του ETF για να παρακολουθεί τον δείκτη. Περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, έξοδα για τη διαχείριση του χαρτοφυλακίου, τον έλεγχο, την εποπτεία και άλλα λειτουργικά κόστη.
• custodian fees: Οι τίτλοι στους οποίους επενδύει το ETF φυλάσσονται σε ξεχωριστό λογαριασμό θεματοφυλακής. Αυτό δημιουργεί κόστη στην τράπεζα θεματοφυλακής του ETF.
• licence fees: Ο πάροχος του ETF πρέπει να καταβάλλει δικαιώματα αδείας για τον δείκτη που παρακολουθεί.
• distribution fees: Περιλαμβάνουν τα κόστη που σχετίζονται με την προώθηση ή τη διανομή του προϊόντος, όπως η προετοιμασία εγγράφων του fund και ενημερωτικών φυλλαδίων.

Για να υπολογιστεί το TER, η διαδικασία που ακολουθείται είναι αντιστροφη:

TER = συνολικά ετήσια λειτουργικά έξοδα / συνολικά assets του fund × 100

Αν ένα fund έχει ετήσια έξοδα €2.000.000 και διαχειρίζεται €1.000.000.000, τότε το κλάσμα δίνει αποτέλεσμα 0,20%. Εξού και το TER.

↑ Πίσω στην αρχή

Ποιο TER θεωρείται καλό;

Δεν υπάρχει κάποιο απόλυτο νούμερο.

Αν όμως συγκρίνεις δύο παρόμοια ETFs που ακολουθούν τον ίδιο δείκτη και έχουν παρόμοια στρατηγική, τότε κατά κανόνα ισχύει το απλό: όσο πιο χαμηλό, τόσο καλύτερο.

Στις πολύ ανταγωνιστικές αγορές μπορείς να βρεις ETFs με TER ακόμη και 0,03%, όπως το SPYL για τον S&P 500.

Εάν μιλάμε για μεγαλύτερες αγορές όπως η παγκόσμια ή πιο niche όπως ο αναπτυσσόμενος κόσμος, τα διαχειριστικά κόστη προφανώς ανεβαίνουν. Για παράδειγμα, ένα από τα φθηνότερα ETFs για την παγκόσμια μετοχική αγορά είναι το FWRA της Invesco με ένα TER μόλις στο 0.15%.

Το συνολικό κόστος κατοχής ενός ETF

Μόνο που το TER από μόνο του δεν μας λέει όλη την ιστορία.

Αν θέλουμε να βάλουμε το θέμα σε τάξη, τότε τα κόστη ενός ETF μπορούν να χωριστούν σε τρεις βασικές κατηγορίες:

1. Εξωτερικά κόστη
2. Εσωτερικά φανερά κόστη
3. Εσωτερικά κρυφά κόστη

Εξωτερικά κόστη

Αυτά είναι τα κόστη που πληρώνεις εσύ άμεσα ως επενδυτής.

Για να αγοράσεις, να κρατήσεις ή να πουλήσεις ένα ETF, χρειάζεσαι έναν broker ή μια επενδυτική πλατφόρμα. Δεδομένου του ότι δεν είναι φιλανθρωπικά ιδρύματα, θα σε χρεώσουν προμήθειες συναλλαγών, τέλη μετατροπής συναλλάγματος και ένα κόστος από το bid-ask spread.

Τέλος, είναι και οι φόροι που πιθανότατα θα καλεστείς να πληρώσεις όταν κάποια στιγμή ρευστοποιήσεις.

Εσωτερικά φανερά κόστη

Αυτά είναι τα κόστη που αποτυπώνονται μέσα από το TER που, όπως είπαμε, είναι τα πιο εύκολα να εντοπιστούν και τα πιο εύκολα να συγκριθούν.

Εσωτερικά κρυφά κόστη

Τέλος, υπάρχουν κόστη που επηρεάζουν την απόδοση του ETF αλλά δεν εμφανίζονται μέσα στο TER.

Δες άλλη μια φορά, το FWRA: Τα on going charges (δηλαδή το TER) είναι 0.15%.

Εάν τώρα διαβάσεις τον αστερίσκο, θα δεις τι περιλαμβάνει αυτό το ποσοστό. Και το πιο σημαντικό, θα δεις και τι ΔΕΝ περιλαμβάνει – στην προκειμένη περίπτωση τα κόστη συναλλαγών του ίδιου του ETF

Όπως έχουμε εξηγήσει κάθε ETF, ακολουθεί έναν δείκτη. Ο δείκτης όμως δεν είναι στατικός. Η στάθμιση των εταιρειών αλλάζει, εταιρείες μπαίνουν, άλλες βγαίνουν, γίνονται rebalances. Για να συνεχίσει λοιπόν το ETF να ακολουθεί σωστά τον δείκτη, αναγκάζεται να κάνει συναλλαγές. Και αυτές, έχουν κόστος!

Επιπλέον, μπορεί να υπάρχουν και άλλες πηγές απόκλισης από τον δείκτη όπως:

• swap fees στα synthetic ETFs
• securities lending στα physical ETFs, που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παράγει και έσοδα για το fund και να αντισταθμίζει μέρος των εξόδων.

Άρα, αν κοιτάς μόνο το TER, υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να κοιτάς μόνο τη μισή εικόνα.

↑ Πίσω στην αρχή

Πώς θα βρεις το αληθινό κόστος των ETFs

Σε γενικές γραμμές, δεν θα συναντήσεις πουθενά αναφορά για το Total cost of ownership – ούτε σε επίσημα έγγραφα, ούτε σε websites.

Οπότε, το πιο κοντινό εργαλείο που έχουμε και μπορεί να μας δείξει όσο πιο καθαρά γίνεται το συνολικό μας κόστος… ονομάζεται Tracking Difference (TD).

Το Tracking Difference είναι η διαφορά ανάμεσα στην απόδοση του ETF και στην απόδοση του δείκτη που προσπαθεί να ακολουθήσει. Είναι ουσιαστικά ένας πρακτικός τρόπος να δεις:

• πόσο καλά κάνει τη δουλειά του το ETF
• και πόσο του «στοίχισε» στην πράξη να ακολουθήσει τον δείκτη.

Σε αντίθεση με τα TER που τα βρίσκεις παντού, δεν υπάρχει κάτι τόσο τυποποιημένο εδώ. Υπάρχει μεν ένα website με το εφάνταστο όνομα trackingdifferences.com αλλά υστερεί αρκετά και δεν το λες και ιδιαίτερα ενημερωμένο.

Μπορείς, όμως πολύ εύκολα να το υπολογίσεις και μόνος σου:

Tracking Difference (TD) = απόδοση Δείκτη – απόδοση ETF

TD > 0 υποαποδίδει έναντι δείκτη
TD < 0 υπέραποδίδει έναντι δείκτη
TD = 0 ακολουθεί επακριβώς τον δείκτη

Παράδειγμα: όταν το ETF ξεπερνά τον δείκτη

Για να καταλάβεις καλύτερα γιατί το TER δεν λέει όλη την αλήθεια, πάμε να δούμε ένα πρακτικό παράδειγμα.

Ας πάρουμε το iShares Core MSCI World ETF (με πράσινο) και ας το συγκρίνουμε με τον δείκτη (με κίτρινο) που προσπαθεί να ακολουθήσει:

Το 2016 το ETF έδωσε 7,73%, ενώ ο δείκτης 7,51%. Άρα το tracking difference ήταν περίπου -0,22% – το οποίο σημαίνει ότι, εκείνη την χρονιά, όχι απλώς ακολούθησε τον δείκτη αλλά κατάφερε να τον ξεπεράσει.

Το ίδιο βλέπουμε και το 2023, με μία μικρή υπεραπόδοση της τάξεως του 0,07%.

Το χαμηλότερο TER δεν σημαίνει πάντα καλύτερο ETF

Πριν κλείσουμε, πάμε να δούμε ένα παράδειγμα όπου το TER (από μόνο του) δεν θα σου έδειχνε την αλήθεια…

Ας συγκρίνουμε δύο ETFs που ακολουθούν τον ίδιο δείκτη, τον MSCI World.

1. Το πρώτο είναι το WRDA της UBS με TER 0,06%.
2. Το δεύτερο είναι το SWDA της iShares με TER 0,20%.

Ποιο είναι καλύτερο; Αν σταθείς μόνο στο νούμερο του TER, η απάντηση μοιάζει προφανής: το ETF της UBS είναι πολύ φθηνότερο, άρα μάλλον και καλύτερο.

Μόνο που όταν κοιτάξεις τα Tracking Differences, θα δεις ότι της UBS είχε 0.02% ενώ της iShares -0.08%.

Άρα, παρότι το SWDA είναι θεωρητικά ακριβότερο με βάση το TER, στην πράξη κατάφερε να παρακολουθήσει καλύτερα τον δείκτη από το φθηνότερο ETF της UBS.

↑ Πίσω στην αρχή

Άρα τι να κοιτάς τελικά όταν επιλέγεις ETF;

Αν προσπαθούσαμε να βγάλουμε ένα πρακτικό συμπέρασμα από όλα αυτά, θα ήταν το εξής: όταν επιλέγεις ETF, δεν αρκεί να κοιτάς μόνο ένα νούμερο.

Το TER είναι σίγουρα ένα πολύ χρήσιμο πρώτο φίλτρο. Είναι εύκολο να το βρεις, εύκολο να το συγκρίνεις και σε βοηθά να αποφύγεις αχρείαστα ακριβές επιλογές. Από μόνο του όμως δεν λέει όλη την αλήθεια, γιατί δεν περιλαμβάνει όλα τα κόστη που μπορεί να επηρεάζουν την τελική απόδοση ενός ETF.

Γι’ αυτό έχει νόημα να κοιτάς και το tracking difference, το οποίο σου δείχνει πόσο καλά ακολούθησε το ETF τον δείκτη του στην πράξη. Με άλλα λόγια, δεν σε βοηθά απλώς να δεις τι «υποτίθεται» ότι κοστίζει, αλλά τι αποτέλεσμα είχε τελικά αυτό το κόστος στην πραγματική του επίδοση.

Υπάρχει και εδώ ένα πρόβλημα. Το Tracking Difference δεν μπορείς να το γνωρίζεις προκαταβολικά διότι, πολύ απλά, αφορά το μέλλον. Κοινώς, τόσο η απόδοση του ETF όσο και του δείκτη είναι πράγματα που βλέπεις μονάχα εκ των υστέρων.

Αν κάτι πήγε καλά πέρσι, δεν σημαίνει ότι θα πάει καλά και φέτος.

Από την άλλη, ούτε εδώ χρειάζεται να το παρακάνεις. Είναι πολύ εύκολο να πέσεις στην παγίδα του analysis paralysis και να αρχίσεις να συγκρίνεις ασταμάτητα TER, tracking difference, spreads, replication methods και κάθε πιθανή λεπτομέρεια, μέχρι που στο τέλος να δυσκολεύεσαι να πάρεις ακόμα και μια απλή απόφαση.

Στην πράξη, αν έχεις βρει ένα ETF με λογικό TER, απλή και ξεκάθαρη στρατηγική και χωρίς μεγάλες αποκλίσεις από τον δείκτη του, τότε κατά πάσα πιθανότητα είσαι ήδη σε πολύ καλό δρόμο.

Οπότε, το σωστό δεν είναι να κολλάς σε ένα μόνο metric, ούτε να ψάχνεις με εμμονή το «τέλειο» ETF. Το σωστό είναι να καταλαβαίνεις τι πληρώνεις, γιατί το πληρώνεις και αν αυτό βγάζει νόημα για τη στρατηγική σου.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, το βασικό συμπέρασμα παραμένει το ίδιο: το χαμηλότερο TER δεν σημαίνει πάντα και καλύτερο ETF. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι το πόσο καλά το ETF κάνει τελικά αυτό που υπόσχεται να κάνει.

↑ Πίσω στην αρχή

Περισσότερο υλικό για τις επενδύσεις:

Εάν σου άρεσε το συγκεκριμένο άρθρο, μπορείς να διαβάσεις περισσότερα σχετικά με τα ETFs στα παρακάτω άρθρα:

Disclaimers

Η επένδυση ενέχει κινδύνους. Ενδέχεται να χάσεις μέρος ή και ολόκληρη την περιουσία σου. Το παρόν άρθρο δεν αποτελεί πρόσκληση ή προτροπή εκ μέρους της Alpha Asset Management ΑΕΔΑΚ για επένδυση στο ETF, το οποίο δεν έχει εγγυημένες αποδόσεις και οι προηγούμενες αποδόσεις του δεν διασφαλίζουν τις μελλοντικές.

Risk Disclaimer:
Δεν είμαι επενδυτικός σύμβουλος και τα παραπάνω αποτελούν γραπτή εξιστόρηση των προσωπικών μου εμπειριών. Δεν αποτελούν, σε καμία περίπτωση, προτροπή για επένδυση.
Πριν προχωρήσεις σε οποιαδήποτε επένδυση κάνε την δική σου έρευνα και θυμήσου:
Κάθε επένδυση εμπεριέχει ρίσκο, όποιος ισχυρίζεται το αντίθετο θέλει να βγάλει χρήματα από εσένα.
Επένδυσε μόνο χρήματα που είσαι οκ να χάσεις.

Affiliate Disclaimer:
Το άρθρο περιέχει affiliate links τα οποία βοηθούν το MoneyMinority.
Feel free να μην τα χρησιμοποιήσεις εάν δεν το επιθυμείς.

Διάβασε περισσότερα για τα Risk & Affiliate Disclaimers του MoneyMinority